Informacje:

Chichén Itzá było ważnym miastem Majów aż do X wieki n.e. Później cywilizacja Majów zaczęła chylić się ku upadkowi. Najprawdopodobniej panowanie przejęli Toltecy i zamienili Chichén Itzá w większą i lepszą wersję własnej stolicy, Tuli. Rozległe ruiny, które dzisiaj można zobaczyć w Chichén Itzá, często nie należą ani tylko do kultury Majów, ani Tolteków, ale są ciekawym połączeniem idei i motywów obydwu kultur. Wydaje się, że Chichén Itzá była nową stolicą boskiego władcy Topiltzina Quetzalcoatla, zwanego tutaj w języku Majów imieniem Kukulcan. Nad całym miastem góruje poświecona mu piramida zwana El Castillo (Zamek). Piramida ta, mająca 9 kondygnacji i 91 stopni po każdej z czterech stron świata, obudowano starsza piramidę, całkowicie w niej ukrytą. Rozmiary i konstrukcja El Castillo są zadziwiające. Dniom i miesiącom roku odpowiada liczba stopni i tarasów, a 52 reliefy symbolizują 52-letni cykl rachuby czasu Majów. Staranne usytuowanie budowli, której schody zwrócone są dokładnie na północ, południe, wschód i zachód, daje nadzwyczajny efekt podczas jesiennego i wiosennego zrównania dnia z nocą - cienie sprawiają wówczas wrażenie, ze bóg-wąż, którego głowę i ogon wyrzeźbiono u dołu i u góry głównych schodów, ożył i wypełza ze świątyni. Chichén Itzá ma chyba najładniejsze boisko do gry w piłkę w całej Ameryce Środkowej. Jest bardzo rozlegle, a jego dwie równoległe ściany mają po 83 m długości i 8 m wysokości i są ustawione w odległości 27 m od siebie. Na każdym końcu boiska znajdują się świątynie, ale dokładny związek gry z religią nie jest znany. Płaskorzeźby na bocznych ścianach przedstawiają graczy z uciętymi głowami, być może więc walczono w tych zawodach do śmierci. Według pewnej relacji z gry, pochodzącej z późniejszych azteckich czasów, zwycięzcą był gracz, któremu udało się przerzucić piłkę przez jeden z kamiennych pierścieni zawieszonych wysoko na każdej z bocznych ścian. W nagrodę otrzymał podobno ubrania widzów. Do Świątyni Wojowników w Chichén Itzá wchodzi się przez kolumnadę, której niezliczone filary kiedyś podtrzymywały dach. Kolumny były wyrzeźbione na kształt wojowników. Podobną kolumnadę można także zobaczyć w Tuli.(Wykorzystanie kolumn do tworzenia dziedzińców i podziału wewnętrznej przestrzeni wydaje się pomysłem tolteckim.) Świątynie są ozdobione freskami i rzeźbami. Można tu zobaczyć także znane już ze sztuki Tolteków wizerunki jaguara i osła. Chichén Itzá ma również Świątynię Jaguarów (Tygrysów), a wejścia do niej strzeże jedno z tych zwierząt wykute w kamieniu. Obszar znany jako Stare Chichén jest zarośnięty i zaniedbany, ale mieści parę interesujących budowli, mniej tolteckich w stylu. Znajduje się tutaj obserwatorium - wieża ustawiona na podwójnej podbudowie - i piramida, w której znaleziono kilka grobowców. Budowla zwana Żeńskim Klasztorem to duży kompleks pokoi z paroma dobrze zachowanymi rzeźbami. Tak zwany Kościół, nie mający żadnego związku z chrześcijaństwem, ma fasadę pokrytą maskami Majów i rzeźbionymi stworzeniami mitologicznymi. Rządy Tolteków w Chichén Itzá były krótkotrwałe. Najprawdopodobniej miasto opuszczono ok. roku 1224 w następstwie ataku mieszkańców Majapan, innego potężnego miasta na półwyspie jukatańskim.