Informacje:

Stonehenge pozostaje tajemnicą. Dotyczące go teorie wahają się od przekonywujących do absurdalnych. Na temat jego przeznaczenia prowadzono zawzięte spory. Siedemnastowieczny angielski architekt Inigo Jones doszedł do wniosku, że była to prymitywna próba naśladowania architektury rzymskiej. Inni są zdania, że rękę do tego przyłożyły istoty z kosmosu, wykorzystując być może Stonehenge jako lądowisko dla swych kosmicznych pojazdów. Jest raczej mało prawdopodobne, abyśmy kiedykolwiek mogli w pełni poznać znaczenie tego miejsca. Lecz dla tych, których porusza piękno i atmosfera tego zabytku, nie jest to aż tak ważne. W Stonehenge mamy do czynienia z kilkoma różnymi fazami budowy. Niektóre dzieli ponad tysiąc lat. Najpierw, około 3100 lat p.n.e., istniał okrągły rów z okalającymi go pionowo ustawionymi kamieniami. W środku znajdował się kopiec i tworzące okrąg zagłębienia, których w pewnym okresie używano do przechowywania kremowanych prochów. Później wewnątrz rowu ustawiono dolerytowe głazy w dwu koncentrycznych kręgach. W końcu usunięto je i ok. 2100 lat p.n.e. (kiedy pierwsza fazę można juz było uznać za starożytny zabytek) zaczęła kształtować się znana postać Stonehenge. Zbudowano krąg z olbrzymich bloków szarego piaskowca z wieńczącymi je poziomymi głazami. Wewnątrz kręgu ustawiono w podkowie kilka olbrzymich trylitów. Należy sądzić, że kolejne pokolenia kilka razy zmieniały ustawienie głazów. Obecnie niektóre z nich tworzą oddzielna podkowę wewnątrz podkowy z piaskowca, a wewnątrz kręgu z piaskowca stoi krąg z dolerytu (tzw. blue stone). Głazy dolerytowe są nadal przyczyna wielu domysłów. Od dawna sądzono, że pochodzą z gór Prescelly w południowej Walii, o czym świadczy ich skład chemiczny. Jeśli tak jest, przewożono je prawdopodobnie szlakami wodnymi na tratwach. Niedawno geolodzy zakwestionowali tę teorie twierdząc, że głazy zbyt się różnią miedzy sobą, aby mogły pochodzić z jednego miejsca. Bardziej prawdopodobne wydaje się, że to lodowiec przywlókł je w pobliże Stonehenge z różnych miejsc. Proces budowy Stonehenge nie był ani prymitywny, ani przypadkowy, a ukształtowanie głazów zdradza znakomite zrozumienie perspektywy. Wielkie uznanie zyskały zdolności matematyczne budowniczych. Cała budowla mogła być czymś w rodzaju obserwatorium astronomicznego, prawdopodobnie przeznaczonego do obliczeń zaćmienia księżyca. Powszechnie wiadomo, że Stonehenge stało się celem pielgrzymek podczas letniego przesilenia (oś podków i starożytna droga dojazdowa są w jednej linii ze ścieżką, jaka porusza się w pełni lata wschodzące słonce). Fakt ten dodatkowo uwydatnił przypuszczalne mistyczne znaczenie tego miejsca. Stonehenge jest też często kojarzone z druidami, o których sądzi się, iż szczególnie interesowali się astronomia. Teoria ta nie bierze jednak wcale pod uwagę wieku zabytku. Druidowie należeli do Celtów i nawet jeżeli później mieli coś wspólnego ze Stonehenge, to na pewno nie wtedy, gdy trwała jego budowa. Wraz z rozwojem archeologii i zastosowaniem dokładnej metody oznaczania wieku zabytku za pomocą węgla radioaktywnego oraz precyzyjnej analizy utworów geologicznych, teoria o druidycznym pochodzeniu Stonehenge została obalona. Na razie Stonehenge i jego przeszłość pozostają tajemnicą.